SİGARA BAĞIMLILIĞI

SİGARA BAĞIMLILIĞI

Bağımlılık Nedir?

Kişinin, beden ve ruh sağlığını, aile, sosyal yaşam ve iş uyumunu bozacak derecede sık ve fazla alkol ya da madde alma ve bu isteği durduramama ile belirli bir hastalık olarak tanımlanmaktadır.

Günden güne yeni bağımlılık çeşitleri oluşmaktadır. Geçmişten gelen bağımlılık çeşitlerinin ismi, sekli ve insan üzerindeki etkileri değişiklik göstermektedir. Bireyin direkt olarak kendisinin fizyolojik ve psikolojik olarak etkilendiği bu hastalık beraberinde çevresel tahribatlara da neden olmaktadır.

Bağımlılıkta Tolerans Nedir?

Birey bağımlısı olduğu maddeyi kullanırken istediği etkiyi elde edebilmek için bir kullanım devamlılığı içerisindedir. Bu devamlılık ayni miktarda devam ettikçe birey elde etmek istediği etkide giderek azalma hisseder. Fiziksel ve Psikolojik tatmin gerçekleşmedikçe de madde kullanım miktarında artış gözlenir.

Bağımlılıkta Yoksunluk Nedir?

Birey madde kullanımı sonrasında yaşadığı geçici bir tatmin durumundan sonra fiziksel ve psikolojik problem belirtileri yaşamaktadır. Bu belirtiler madde kullanımına uzun süre ara vermek, bırakmak durumlarında da benzer özelliklerle yaşanmaktadır. Birey bu bedensel ve ruhsal belirtilerin etkisinden kurtulmak için de tekrar madde alma ve kullanma yolunu seçebilmektedir.

Bağımlılıkların Yarattığı Genel Sorunlar

  1. Ailesel
    • Aile içi ilişkilerin bozulması ve parçalanmış aileler
  2. Ekonomik
    • İşgücü kayıplar, okul yaşantısı bozulur  
    • Okul başarısı düşer
    • Aşırı para harcama
    • Yanlış mali kararlar
  3. Toplumsal
    • Uyumsuzluk
    • Yasal sorunlar
    • Trafik kazaları
  4. Sağlık

 

 Tütünün Tarihteki Yolculuğu

  • Alem :   Plantae
  • Bölüm : Magnoliophyta
  • Sinif :     Magnoliopsida
  • Takim :   Solanales
  • Familya :Solanaceae – Patlıcangiler
  • Cins :       Nicotiana
  • Avrupa’dan gemilerle keşif seferleri başladığında ‘Yeni Dünya’ keşfedilmeye başlanır. Toltek, Aztek, Maya, Karaib, Chibcha  Inka medeniyetleri ile ilk karşılaşma dönemleri olarak tarihte yer alır. Kristof Kolomb Hint Adaları sandığı Antil adalarını keşfeder . Kolomb ve arkadaşları ilk ‘San Salvador’ adasına ayak bastığı zaman adada yaşayan yerlilerin burun ve ağızlarından duman çıktığını görmüş ve kurutulmuş tütün yaprağı olduğunu öğrenmişlerdir. Daha sonra tarihlerde Amerika’ya seyahatlerde bulunan Vespuci(1507), Macellan(1520) Cortez(1520) ve ekibi  yerliler gibi tütün içmişler ve uzun müddet kullanarak tiryakisi olmuşlardır. Geriye döndüklerinde de tütün bitkisini Avrupa’ya getirerek yaymışlardır. Keşif gemileriyle Avrupa’ya tütün bitkisi taşınırken yerli medeniyetler de katledilmeye başlanır ve tarihte bazı bilim adamları Kızılderililerin intikamı : Tütün ! cümlesini kullanır. Fransiz  Jean  Nicot dönemin  kraliçesine  migren ağrıları için tütünü sunar. Jean Nicot sayesinde tütünle tanışan Kraliçenin tütüne gösterdiği ilgiden dolayı “Kraliçe otu”  adi verilmiştir Daha sonra Jean Nicot’un bu bitkiye gösterdiği ilgiye izafeten tütün bitkisine “Nicotiana” ve 1828’de bulunan tütündeki  alkole de  “Nicotin”   ismi verilmiştir. Bu dönemlerde tütün yasal ve popüler olmaya başlar; hem keyif verici- hem tedavi edici – hem alışkanlık yapıcı ihtiyaç maddesi olarak ünlenir. Amerika’ da ki sömürgelerde tütün üretimi ve  ticareti baslar Tüketim  artar, dünyaya  yayılır. Avrupa’da sigara şeklinde tütün içme  ilk defa İspanya daha sonrada  Fransa’ya  geçmiştir. İlk sigaralar 1844 yılında Fransa’da imal edilmiştir.

 

Nikotin Metabolizması ve Nörobiyolojisi

Ufak moleküllü ve lipofik bir madde olan nikotin cilt ve mukozalardan kolayca ve hızlı absorbe edilir.  Absorbe edilen nikotin hızlı bir şekilde beyine geçer, hamile bayanlarda ise plasentadan fötal dolaşıma kolayca geçer En önemli metaboliti kotinindir; salyada,  kanda ve  idrarda  tespit  edilebilir. Karaciğerde ve az bir kısmı diğer dokularda oksitlenerek   asit metabolitler seklinde böbreklerden itrah edilir. Nikotin akut ödüllendirici etkisinden sorumlu olduğu düşünülen dopamin salınımını uyarır. Nikotin, zona kompakta, substansia nigra, ventral tegmental bölgedeki dopaminerjik hücrelerin ateşlemesini arttırır   Bu da emosyonel etkilerini arttırmaktadır. Santral dopamin kullanım miktarını arttırarak  haz almayı sağlar ve Locus ceruleusta noradrenalin artışıyla  seçici dikkat ve konsantrasyona etki eder. Kan basıncında  artışa ve  taşikardiye neden olur.

Nikotin Yoksunluk Belirtileri

  •   Sigara arama davranışı
  •   Disforik ya da depresif duygudurum
  •   Irritabilite
  •   Anksiyete
  •   Konsantrasyon güçlüğü
  •   Huzursuzluk
  •   Bradikardi (kalp ritminin yavaşlaması)
  •   Insomnia
  •   Açlık hissinde ve yemek yemede artışa bağlı kilo alma

Sigara Bağımlılığı

  • Birey sigaraya yönelik sürekli bir istek duyar, ulaşmak ve kullanmak ister ve giderek daha fazla sigara tüketmeye çalışır bu bireyin sigaraya karşı tolerans geliştirmesi demektir. Sigara kullanmadığında bedensel ve psikolojik eksiklik ve sıkıntı yaşadığını hisseder. Ortaya çıkan fiziksel belirti ; sigaranın varlığına duyulan fiziksel istektir. Psikolojik belirtiler ise; kişi sigara kullanmadığında gerginlik, tedirginlik, huzursuzluk gibi durumlarla karşılaşılır. Sigara bağımlılığının yoksunluk durumdan da;
  • Huzursuzluk
  •  Anksiyete / Gerginlik
  •  Uykuda  bozukluk
  •  Konsantrasyon güçlüğü
  •  Göz - el koordinasyonunda bozulma
  •  İştahta artış
  •  Depresyon
  •  Halsizlik
  •  Aşırı sigara içme isteği

Durumları görülür.

Bağımlılık Süreci

1)“Belki kullanabilirim” à2) “Korku ve merak” à 3) “Bir kereden bir şey olmaz”

4à“Bir daha asla!”à5) “Ben bağımlı olmam”à6) “İstersem bırakırım”

7)à “Bu meret bırakılmaz ki!” à8) “Bırakmak zorundayim!”à9) “Artık bırakacağım”

10)à “Bıraktım, bir daha başlamam” à3) “Bir kereden bir şey olmaz”

4à“Bir daha asla!”à5) “Ben bağımlı olmam”à6) “İstersem bırakırım” 7)à “Bu meret bırakılmaz ki!” à8) “Bırakmak zorundayim!”à9) “Artık bırakacağım”

 

Bu tabloda sigara bağımlılığında 10. Basamaktan sonra tekrar 3. Basamağa gerileyerek tekrar 10. Basamağa ulaştığı döngüsü görülmüştür.

Sigara Bırakmaya hazırlık Çalışmaları

  • Sigara paketlerinden ve

   Diğer aksesuarlarınızdan kurtulun

  • Etrafınızdaki kişilere sigarayı bıraktığınızı söyleyin
  • Dişlerinizi temizletebilirsiniz
  • Üzerine sigara kokusu sinmiş eşyalarınızı kokudan arındırın
  • Çevrenize sigara içilmez işaretleri asın
  • Yemeklerden hemen sonra dişlerinizi fırçalayın
  • Kendinize bırakma takvimi oluşturun
  • Haftalık ödüller belirleyin

Bırakma Günü

  • Kendinize bırakma için bir gün belirleyin
  •  Belirlediğiniz günü etrafınıza bildirin
  •  Bırakma takviminizde bu günü işaretleyin
  •  Bu günün yenilenmenizin ve

    Daha sağlıklı  bir hayata başlamanızın

    ilk günü olduğunu kendinize hatırlatın, Bırakma gününü belirlerken; Çok yoğun çalışmanız gereken bir dönem Önemli dönüm noktalarına denk gelen sizin için stresli olacak bir döneme denk gelen

     BİR GÜN SEÇMEYİN………..

Aşerme Nedir?

Sigarayı bıraktığınız dönemde

    Yeniden sigara içmek için yaşadığınız istektir

Sigara içme isteği

  • Aniden gelir
  • Belirli bir süre devam eder ve biter
  • Sigara içmeden atlatılabilir

İstekle Başa Çıkmayı Zorlaştıran Durumlar

  • Kendini denemeye çalışmak
  •   Riskli durumlarda bulunmak
  •   Sigara kullanmanız için

     Kendinize izin veren düşüncelerinizi far kedin

  • Benim  güçlü  bir iradem yok
  • Bırakırsam kilo  alırım
  • Sigara  içmezsem  konsantre  olamam
  • Bir tane  içtim nasıl olsa…Sigara isteği gelirse
  •    Bunun normal olduğunu hatırlayın
  • Bunun geçici bir durum olduğunu
  •    Kendinize hatırlatın
  • Başa çıkma yollarından birini
  •    Ya da birkaçını kullanın

Bırakma Kararından Sonra Sigara Kullandıysanız

  • Bu sizin zayıf biri olduğunuzu göstermez
  • Tüm emeklerim boşa gitti diye düşünmeyin
  • İkinci sigarayı yakmamaya çalısın
  • Kullanmanıza neden olan durumu inceleyin (kiminle, nerede, nasıl…)
  • Unutmayın bu bir süreç, ara sıra olan bu kazalar size biçimliliğiniz konusunda uzman liginizi geliştirmeniz gerektiğini işaret eden durumlardır.

Başa Çıkma Stratejileri;

  • İsteğin geçici olduğunu kendinize hatırlatın
  •   Dişlerinizi fırçalayın
  •   Naneli, şekersiz sakız çiğneyin
  •   Etrafınızdaki kişilerle konusun
  •   Kendinize sigarayı bırakma nedenlerinizi  hatırlatın
  • Eğer uygunsanız duş alin ya da
  •       En azından elinizi yüzünüzü yıkayın
  •    Nefes / Rahatlama egzersizi yapın
  •    İstek durumunda yapabileceklerinizin
  •       Bir listesini oluşturun ve
  •       Bunu ulaşabileceğiniz bir yerde bulundurun
  •    Karnınız aç ise bir şeyler yiyin
  •    Ellerinizi oyalayacak bir uğraş bulun

Ergenlerdeki Risk Etkenleri

-Okul performansının düşük olması, Yaşıtlarından ve model aldıkları yetişkinlerden aşırı etkilenme

Erken yaşlarda davranış problemleri, Saldırgan veya asi davranışlar

Aile desteği veya rehberliğinin olmaması, Okulda rehberlik almama

 

Risk Altında Bulunan Gençlerin Özellikleri

Genetik yatkınlık - Cinsel kimlik sorunları

Kendine güvenin az olması, gelecek ile ilgili kaygılar

Baş etme mekanizmalarının yeterli olmaması

Yenilik arayışı, kendini ispatlamaya çalışma

Sosyal değerlere yabancılık, GÖÇ

Bozuk Sosyoekonomik düzey,

Madde kullanan arkadaş grupları içinde olmak

Çocuk yaşta çalışma, Düşük okul başarısı

Cinsel ya da fiziksel taciz yaşama

 

 

Aile Yapısındaki Risk Etkenleri

Aşırı koruyucu ve kollayıcı aile

Aile içi iletişim eksikliği

Parçalanmış, boşanmış aile

Baskıcı veya ilgisiz aile

Aile içinde madde kullanan varlığı

Ebeveyn kaybı

Ergenlikte Sigara Kullanımına Başlamada Başlıca Nedenler

  • Merak
  • Arkadaş baskısı
  • Sorunlara çözüm aramak ve uzaklaşmak
  • Farklı gözükmek
  • Beğeni toplamak
  • Bir gruba ait olmak
  • Eğlenmek

 

Psk.M.Erdinç TÜRK

 

Randevu Talep Formu