Çocuklarda Travma ve Yas

TRAVMA NEDİR?

Ölüm tehdidi, ağır yaralanma, kendisinin ya da bir başkasının fiziksel bütünlüğüne bir tehdit algılaması ya da tanık olması(araba kazası, deprem, fiziksel istismar, intihara tanıklık vs), “travma” olarak adlandırılır. Travma yaşandığında insanın ruhsal veya bedensel bütünlüğü bozulur, geçmiş ile gelecek arasındaki süreklilik kesintiye uğrar. Ruhun uyaranlara karşı tamponları zarar gördüğünden kişi alışık olduğu savunmalarını-hareket tarzlarını sergileyemez ve karmakarışık olur. Travmanın nasıl algılandığı ve ne oranda bütünlüğü tehdit eden bir durum olduğu travmanın kişileri ne şiddetle etkileyeceğini belirleyen en önemli faktörlerdir.

Çocuklar, travma ya da şiddet içeren bir olay yaşadıklarında ya da buna tanıklık ettiklerinde, hemen tepki vermeyebilirler. Gerçekten de bazı vakalarda, korku, depresyon ya da ıce kapanma gibi duygusal tepkiler ancak günler, hatta haftalar sonra ortaya çıkabilir. Bazı çocuklar duygusal destekle zaman içinde kaygılarının ve kötü anılarının üstesinden gelebilir.Bazılarında ise duygusal travmaya bağlı uzun dönemli etkiler yaşanabilir. Duygusal travma, şiddet içeren bir olayın ya da doğal afetin yaşanması, bir arkadaşın ya da aile üyesinin kaybı ya da erken yaşta anne babadan ayrılma gibi nedenler sonucu oluşan ciddi duygusal sıkıntı olarak tarif edilir.
TRAVMAYA VERİLEN TEPKİLER:

Travmaya tepki, travmatik olaydan hemen sonra görülebildiği gibi, günler ya da haftalar sonra da ortaya çıkabilir. Çocuklar ve ergenler dahil, her insanın stres karşısında farklı tepkileri vardır.

 

5 ve 5 yaş altındaki çocukların tepkileri: Bu yaşlardaki çocuklarda aile fertlerinden ayrılma korkusu, ağlama, sızlanma, yerinden kıpırdayamama ve hareketsizlik, anlamsız hareketler, çığlık atma, titreme, korku belirten mimikler ve anne ya da babayı bırakmak istememe gibi tepkiler görülmektedir. Travma yaşayan çocuklar yaşlarının gerektirdiği olgunlukta davranmak yerine daha küçük çocuklar gibi hareket edebilir. Yatağını ıslatma, parmak emme ve karanlık korkusu bu tür tepkilerden birkaçıdır. Bu tür tepkiler okulda da sorun yaratabilir.
6-11 yaş arası çocukların tepkileri: Bu tür çocuklar kendilerini soyutlayabilir, ve içlerine kapanabilir. Yasından küçük çocuklar gibi davranma, kâbuslar, uyku bozuklukları, anlamsız korkular, gerginlik, okula gitmeme isteği, sınır krizi ve diğer çocuklarla kavga etme gibi tepkiler bu yaşlardaki çocuklar tarafından verilen tepkilerden bazılarıdır. 6-11 yaşları arasındaki çocuklarda tıbbi nedenlerle açıklanamayan ve hiçbir nedeni olmayan karın ağrıları ve bedensel şıkâyetler görülebilir. Çocuklar ders çalışmak istemez. Depresyon, gerilim, suçluluk duygusu ve duygusal dünyada bir tür uyuşma yaşanabilir.
12-17 yaş arası çocukların verdiği tepkiler: Bu yaşlardaki çocuklar erişkinlerin gösterdiği tepkileri gösterirler. Yaşanan travmatik olayın sürekli hatırlanması, kâbuslar, duygusal dünyada içine kapanma, travmatik olayı hatırlatan her türlü izi görmezden gelmeye çalışma, depresyon, uyuşturucu madde kullanımı,
anti-sosyal davranışlar ve yaşıtlarla yaşanan kavgalar bu yaşlar arasındaki çocuklar en sık görülen tepkilerdendir. İçine kapanma ve kendini soyutlama, fiziksel şıkâyetler, okulu aşma, ders çalışmayı reddetme, uyku bozukluğu ve zihinsel karışıklık da görülen diğer tepkilerdendir.
Bir travma yaşandıktan hemen sonra:
- Çocuklarınıza güvende oldukları duygusunu vermeye çalışın.
- Normal yaşamlarına olabildiğince çabuk dönmelerini sağlayın. Çocuklarınız bu konuda elinizden geleni yapmaya çabaladığınızı fark edebilsinler.
- Onlara duygularını rahatlıkla ifade edebilecekleri ortamlar hazırlamaya gayret edin.
- Utanç-suçluluk, pişmanlık duymamalarını sağlamaya çalışın.
- Yanlarında olduğunuzu ve onları koruyacağınızı bilmeleri için elinizden gelen gayreti gösterin.
- Kendi duygularınızı paylaşmakla birlikte çaresizlik duygunuzu pek fazla yansıtmamaya çalışın.
- Mümkün olduğunca olumlu ve geleceğe yönelik bir bakış

§  Travma yaşandıktan sonra görülebilecek tepkiler

§  Travma yaşandıktan sonra; çocuğun yaşına, olayla bağlantısının ne oranda doğrudan olduğuna, olay öncesi çocuğun kişilik yapısına, olay sonrası gördüğü sosyal desteğe, olayın süresine ve şıklığına ve olayın bireysel veya toplumsal nitelikli olmasına, olayın insan elinden veya doğal yollarla gerçekleşmiş olmasına bağlı olarak değişir.

TRAVMA YAŞAYAN ÇOCUKLARDA GÖRÜLEN BELİRTİLER:
- Uykular düzensizleşebilir, sık sık kabus görebilirler, çığlık atarak uyanabilirler, sık sık uyanabilirler.
- Yemek yeme, tuvalet, giyinme alışkanlıklarında yaşlarının gerisinde hareketler yapmaya başlayabilirler.
- Huzursuz, gergin olabilirler.
- Kendilerine veya çevrelerine zarar verebilecek davranışlarda bulunabilirler.
- Sürekli uyumak isteyebilirler, donuklaşırlar, içlerine kapanırlar.
- Her fırsatta ağlar, hırçınlık yaparlar.
- Tanıdık nesnelere, kişilere aşırı bağlanır ve bir türlü onlardan ayrılmak istemezler.
- Değişikliklere karşı çok tepkilidirler.- Anne babalarına karşı aşırı talepkar ve yapışık olabilirler.
- Kardeş ve arkadaş ilişkilerinde daha kavgacı olabilirler.
- Sürekli travmayı konuşmak, travmayla ilgili oyunlar oynamak isteyebilirler.
- Travma hiç olmamış gibi davranabilir, konusu açıldığında sıkıntı yaşayıp kapatmaya çalışabilirlr.
- Travmanın tekrarlanacağı yönünde yoğun endişeler yaşayabilir ve takıntılı düşünceler geliştirebilirler.
- Okul başarıları olumsuz etkilenebilir.
- Dikkat ve konsantrasyon sorunları yaşayabilirler.
- Daha hareketli, sabırsız olabilirler.
- Olayla ilgili hayal, durumlar ve fanteziler üretebilirler.
- Sürekli huzursuzdurlar, kendilerini çevreye beğendirmeye çalışırlar. Çok öfkeli veya çok içine kapanık olabilirler.

Randevu Talep Formu